فوکسونومی (Folksonomy )  یا رده بندی مردمی :

عنوان تئوری جدیدی در رده بندی محتوای وب است که توسط توماس واندر وال، مطرح شده است. اين لغت در اصل از دو كلمه Folk (به معناي عامه  یا مردم) و Taxonomy (يعني رده بندي دانش ) مشتق شده است.

فوكسونومي به روندي اطلاق مي شود كه طي آن فرمت هاي مختلف اطلاعاتي در وب اعم از متن، داده، صوت و تصوير در قالب كليدواژه هاي معمولي و توسط كاربران عادي برچسب گذاري مي گردند. اين كليدواژه ها كه در اصطلاح فوكسونومي به آنها برچسب (tag ) گفته مي شود امكان بازيابي و جستجوي منابع دانش، اطلاعات  مختلف و پيوندهاي وبي را براي همه كاربران فراهم مي كنند. فوكسونومي با استفاده از مفاهيم جديدي همچون Social Bookmarking ، Collaborative tagging، Social Software  و با كمك فناوري هاي جديد نسل جديد و پوياي وب، موسوم به وب 2، مانند RSS، AJAX و Tagging راه حلي جديد براي ساماندهي و رده بندي محتواي وب محسوب مي شود.

نمونه هاي مشهور از فوكسونومي:

 عبارتند از Del.icio.us ( وب سايتي براي به اشتراك گذاري منابع و پيوندهاي وبي ) ، Flickr  ( وب سايتي براي به اشتراك گذاري و بازيابي تصاوير) ، Technorati  ( وب سايتي براي جستجو و بازيابي محتواي وبلاگها ) ، Myweb2 ياهو ( سرويس  به اشتراك گذاري و جستجوي تگ ها در موتور جستجوي ياهو ) ، Citeulike ( سرويس به اشتراك گذاري پيوندها به منابع و مقالات علمي در وب ) و Connotea (سرويس جستجو و به اشتراك گذاري دانش در وب ).

 

مقایسه فوکسونومی با جستجوی کتابخانه ای

مثال زیر، مدل روشنی از روند جستجو و بازیابی اطلاعات در محیط وب با بهره گیری از فوکسونومی است:

همانگونه که می دانیم، در کتابخانه ای که با استفاده از قواعد رده بندی کنگره یا دیوئی، سازماندهی شده است، کلیه کتابهای همسان از نظر موضوعی، در قفسه و نیز اطلاعات کتابشناختی کلیه کتابهای یک پدیدآورنده نیز در برگه دان کتابخانه در کنار یکدیگر قرار می گیرند. به این ترتیب مراجعه کننده با استفاده از فاکتورهای فوق و با بهره گیری از ابزارهایی مانند سیستم جستجوی کتابخانه ای، فهرست الفبایی عنوان، سرشناسه، پدیدآورنده و موضوع، قادر است کتابها و اسناد مورد نیاز خود را به راحتی بازیابی نماید.

روند گردش اطلاعات در فوکسونومی، عبارت است از:

۱- مرحله اول : برچسب گذاری - Tagging -  به صفحات وب، پیوندهای وبی، فایلهای صوتی و تصویری، اسناد متنی و ... .

2- مرحله دوم: اشتراک برچسب های ایجاد شده در راهنماهای وبی ويژه مانند del.icio.us، .citeulike، فلیکر  و ... )

3- مرحله سوم: بازیابی برچسبها توسط سیستم جستجوی کلیدواژه ای، فهرست الفبایی برچسبها، فهرست برچسب های مهم و فهرست موضوعی.

دانشگاه پنسیلوانیا با همکاری کتابداران و با بهره گیری از فناوری فوکسونومی، امکان سازماندهی محتواب وب و اطلاعات کتابشناختی فایلهای متنی و تصویری این دانشگاه را برای کاربران خود فراهم کرده است. کاربران عضو، با برچسب گذاری بر رکوردهای کتابشناختی مانند فهرست کتابخانه این دانشگاه و نیز اسناد چند رسانه ای مانند فایلهای ویدئویی موجود در کتابخانه این دانشگاه، آنها را سازماندهی و به اشتراک می گذارند و در عین حال اطلاعات مورد نیاز خود را نیز دسته بندی می نمایند.

جهت اطلاعات بیشتر میتوانید به سایت  www.semaho.ir مقاله آقای سید مهدی حسینی مراجعه نمایید.